”Ekki blokk, ekki einbýlishús og ekki raðhús”…
Með þessari lýsingu hefst umfjöllun um framkvæmdir mánaðarins hjá okkur í apríl, sem eru endurbætur ytra byrðis fjölbýlishússins við Hæðargarð 1-27 í Reykjavík. Í því eru 23 íbúðir, en gerð hússins er á margan hátt óhefðbundin. Lokið var við byggingu þess samkvæmt fasteignaskrá árið 1977 og er það því um 48 ára gamalt um þessar mundir.
Húsið hannaði Vífill Magnússon arkitekt, en viðhaldsframkvæmdirnar voru unnar í góðu samstarfi við Vífil sjálfan og íbúa hússins. Húsið á sér um margt áhugaverða sögu og við gripum því tækifærið nú til að ræða tilurð hússins við Vífil Magnússon, auk þess að kynna okkur betur hans fyrri störf á löngum starfsferli. Var það samtal afar ánægjulegt og við færum Vífli okkar bestu þakkir fyrir hans framlag að verkefninu.
Vífill lærði arkitektúr í Mexíkó, þangað sem hann flutti á sjöunda áratug síðustu aldar. Hann var um 12 ára skeið í Mexíkó, en hann hefur rekið eigin teiknistofu á Íslandi frá því að hann fluttist aftur til Íslands árið 1973.
Verktakafyrirtækið Ármannsfell var byggingaraðili hússins, en við úthlutun lóðar hússins varð umtalsverður styr í borgarstjórn og fjölmiðlum á sínum tíma.
Vífill rifjaði upp forsögu hússins og kveður forsvarsmann byggingaraðilans hafa nálgast verkefnið við sig þannig að þeir vildu ”Ekki blokk, ekki einbýlishús og ekki raðhús”, en úr varð byggingarlag hússins sem þykir sérkennilegt. ”Ég hef heyrt húsið kallað Kardimommubæinn”, segir Vífill og brosir við. Húsið er eins konar klasabygging með íbúðareiningum sem eru byggðar utan um inngarð hússins, sem er afar fallegur og hannaður af Stanislas Bohic, landslagsarkitekt. Inngarðar við hús eru algengir í Mexíkó og Vífill segir það hafa átt þátt í mótun hússins. Vífill rifjar einnig upp prýðisgott samstarf við Gunnar Rósinkrans og Steindór Haarde sem sáu um verkfræðihönnun hússins. Haukur Dór Sturluson listamaður gerði húsnúmer hússins sem eru afar vönduð.
Útihurðir og svalahandrið eru nokkuð áberandi fyrir skrautleg form. ”Þetta eru fjögur grunnform sem er raðað saman þannig að hver og ein útihurð hefur sitt útlit. Ég hef litið á útihurðirnar sem ákveðið vörumerki í minni hönnun”, útskýrir hann. Vífill segir að hugmyndin hafi verið að hvert og eitt svalahandrið hússins hafi átt að fylgja viðkomandi útihurð í myndun mynsturs, en að horfið hafi verið frá þeirri hugmynd á byggingartíma hússins. Í gegnum tíðina hafi litavalið á þessum formum einnig verið nokkuð fjölbreytt.
Fleiri atriði tóku breytingum frá fyrstu hugmyndum, en t.d. var upprunalega hugmyndin að hærri hluti hússins yrði hafður fjær Grensásvegi. Vífill sýnir teikningu þar sem þetta sést vel og útskýrir ýmis atriði sem lágu að baki þeirri hugmynd. Það er greinilegt að þrátt fyrir að hartnær 50 ár séu liðin frá byggingu hússins að þá er hönnunarferli þess Vífli í fersku minni.
Vífill tók þátt í sýningu arkitekta í Kairó í Egyptalandi árið 1985 þar sem húsið við Hæðargarð 1-27 var hans framlag, valið af Arkitektafélagi Íslands ásamt öðru verkefni.
Í framkvæmdunum sem nú er að ljúka var ráðist í umfangsmestu endurbætur á ytra byrði hússins frá byggingu. Helst má þar nefna múr- og steypuviðgerðir, þar sem málning var hreinsuð af útveggjum og þeir ”filtaðir” fyrir málun, endurnýjun á hluta glugga hússins, endurnýjun á svalahandriðum og úithurðum ásamt málun hússins. Haldið var í öll sérkenni hússins í framkvæmdunum, enda eru það smáatriðin sem gera húsið við Hæðargarð 1-27 sérstakt.
Óhætt er að segja að framkvæmdin hafi tekið prýðisvel og allt samstarf verið til mikillar fyrirmyndar.
Verktaki framkvæmdanna við Hæðargarð 1-27 var Múrkompaníið ehf, en við hjá Verksýn unnum að undirbúningi þeirra og höfðum umsjón og eftirlit með framkvæmdunum fyrir hönd húsfélagsins.
Það mætti byggja meira af svona húsum í stað allra þessara kassa sem byggðir eru í dag. Borgin yrði ólíkt fallegri og skemmtilegri.